مسجد جامع در مرکز شهر و خیابان امام خمینی قرار دارد. این مسجد اولین و قدیمی ترین مسجدی که در دزفول ساخته شده است.ساخت این مسجد که به سبک معماری دوره ساسانی است ٬بین قرنهای سوم و چهارم هجری قمری صورت گرفته است. البته اختلاف نظراتی وجود دارد و برخی مأخذها تاریخ ساخت مسجد جامع دزفول را سده هفتم هجری قمری میدانند. در بخش داخلی مسجد کتیبه های قدیمی آن قابل مشاهده می باشد. همزمان با بازدید از داخل مسجد در کنار حیاط چندین کتاب دستنویس مشاهده کردیم که بصورت نامناسب کناری ریخته شده بود. با هماهنگی خادم مسجد دو عدد از آنها را برداشتیم (در بازگشت به تهران این نسخ را به کتابخانه ملی ایران تحویل دادیم که مورد استقبال ایشان قرار گرفت. یکی از این کتابها نسخه ششم ناسخ التواریخ بود).

 

 بنای مسجد در یک طبقه ساخته شده و دارای صحنی بزرگ است. کالبد اصلی بنا در جبهه جنوبی آن، که هسته اولیه مسجد است، سنگی می باشد.دیوارهای مسجد بسیار قطور و شبستان آن ایستادگی خود را از ۲۰ ستون سنگی می گیرد که در وسط شبستان مسجد قرار داشته و جای شمعدان در آن تعبیه شده است. مصالح به کار رفته در دیوارها عمدتاً آجر و در ستون ها ، سنگ های چهار تراش است و از ملات ماسه و آهک جهت ساخت دیوارهای و ستون های باربر استفاده شده است. محراب مسجد در وسط شبستان واقع است که دارای گچبری های زیبایی است. در مجاورت محراب منبری سنگی با ده پله قرار دارد که در دو طرف آن گلدسته های کوچک و سفید رنگی قامت افراشته اند . ایوان مسجد که در وسط واقع شده، در دو طرف خود، گلدسته هایی به ارتفاع ۱۵ متر دارد که شکوه معماری اسلامی و ایرانی آن را به رخ می کشد و با کاشیکاری های زیبایی مزین شده است. در گذشته بانگ موذن مسجد از این گلدسته ها نمازگزاران را به به راز و نیاز فرا می خوانده است. نوع سقف های مسجد سنتی و تلفیقی از طاق، تویزها، کلمبوها و طاق گهواره ای است و سقف ایوان اصلی بنا با کاربندی و آجرهای رنگی جدا و ۴ تیپ متنوع دارد . سقف ایوان های مسجد نیز گنبدی شکل و از آجر هستند.از دیگر بخش های مسجد جامع دزفول ، شوادانی عمیق با مساحت ۲۰۰ متر است که دارای ۲۵ پله و اتاق های کوچکی در وسط پلکان است که درب نداشته و در اصلاح به آنها کت گفته می شود. برای تهویه هوای شوادان مسجد دو روزنه وجود دارد که از ویژگی های معماری دزفول در بناهای تاریخی و بافت قدیم دزفول می باشد که در دزفولی آنها را “دریزه” می نامند. درب ورودی شوادان مسجد در صحن اصلی آن قرار داشته و از قدیم برای استراحت نمازگزاران در تابستان های گرم خوزستان مورد استفاده قرار می گرفته است.

 

بعد از مسجد جامع به دیدن بازار کهنه دزفول که روبروی مسجد جامع قرار دارد، رفتیم. در چهار راسته موازی، بازار قدیم دزفول را تشکیل می‌دهند، که هریک مخصوص صنف خاصی بوده‌است. که شامل

بازار آهنگران

بازار بزازان

بازار خرده فروشان

بازار خراطان

در مجاورت مسجد جامع و در جهت حرکت مشرق به مغرب به طرف دروازه شوشتری چندین کاروانسرای قدیمی وجود داشته‌است که متأسفانه به جز یکی دو بنای نیمه مخروبه بقیه از بین رفته‌اند.

انواع صنایع دستی از قبیل خراطی(شامل ساخت شمعدانی و قلیان و...) کپو و کرتله بافی، گلیم بافی، سجاده بافی، ورشو سازی و نمدمالی در بازار قدیم دزفول دیده می‌شود.

 

 

در ادامه به سبز قبا رفته و نماز را آنجا خواندیم. پس از نماز به هتل جهانگردی برگشته، شام خورده و خوابیدیم.

HTTPS://INSTAGRAM.COM/NOURI_ALIREZA