تعریف گردشگر(توریست) و گردشگری(توریسم)

گردشگر به کسی اطلاق می شود که صرف نظر از کنجکاوی به قصد تفنن و تفریح سفر می کند. در جایی دیگر به کسی که برای خشنودی خود و لذت بردن مسافرت می کند ، گردشگر گفته شده است . گردشگر ، فردی است که بیش از یک روز و کمتر از یک سال در محلی غیر از زیستگاه دائمی خود بماند . توریست کسی است که با نیت کار ، تفریح و یا لذت بردن از محیط پیرامون از محل زندگی دائم خود دور شده و برای مدتی که می تواند بین یک روز تا یک سال باشد در محل دیگری بماند .

بر اساس تعریف بین المللی « گردشگر کسی است که به منظور تفریح ، بازدید از نقاط دیدنی، معالجه ، تجازت ، ورزش و زیارت به کشور دیگری سفر کند ، مشروط بر اینکه مدت اقامت او از 24 ساعت کمتر و از 6 ماه بیشتر نباشد و در فاصله ای کمتر از 70 کیلومتر انجام نگیرد .

سازمان جهانی جهانگردی گردشگر را اینگونه تعریف نموده است :

گردشگر: کسی که حداقل یک شب در یک اقامتگاه عمومی یا خصوصی در محل مورد بازدید ، به سر برد .

توریسم واژه ای است متشکل از دو بخش تور (Tour) یعنی سفر ، سیاحت ، مسافرت یا گردش کردن و ایسم (Ism) که پسوندی است مصطلح به معنای مکتب با طرز تفکری خاص .

گردشگری معال فارسی و کاملاً دقیق، واژه Tourism در زبانهای انگلیسی، فرانسه و آلمانی است که بصورت مصطلح در زبان فارسی بصورت جهانگردی ترجمه شده است. ریشه این واژه از اصطلاح Tornus یونانی و لاتین گرفته شده که یکی از معانی آن گردش کردن و یا گشتن است و با پسوند Ism یا گری بصورت اسم مصدر Tourism یا گردشگری در آمده است.

گردشگری در اسلام

همه مخلوقات الهی در سیر و سفر از مکانی به مکان دیگر و از زمکانی به زمان دیگر ، در جهت کمال حرکت می کنند . قرآن که برای هدایت بشر نازل شده است در ایه های بسیاری بر سیر وسفر تاکید داشته و در خطابه های مختلف از انسان دعوت می کند که به مسافرت و گردش در زمین بپردازد.

 

انواعو گونه های گردشگری

گردشگری انواع مختلفی دارد و شناخت انواع گردشگری برای برنامه ریزی در این عرصه اهمیت به سزایی دارد.

دسته بندی های انواع گردشگری

  • گردشگری درون مرزی
  • گردشگری برون مرزی
  • گردشگری محلی
  • گردشگری برف (اسکی روی برف)
  • گردشگری شکار و صید (سفر برای شکار حیوانات و زندگی در طبیعت در کنار حیوانات)
  • گردشگری فضاهای صنعتی – معدنی
  • بازدید از موزه ها
  • بازدید از نمایشگاه ها
  • بازدید از ارکسترها
  • بازدید و خرید هنرهای دستی
  • بازید از معماری سنتی و تاریخی
  • سفر جهت آشنایی با فرهنگ مناطف مختلف
  • شرکت در آئین های سنتی نظیر تعزیه
  • شرکت در مراسم چهارشنبه سوری
  • شرکت در جشن های مذهبی زرتشتی و اسلامی
  • شرکت در عزاداری های شهرستانها و روستانها  
  • شرکت در مناسبتها و برنامه های ویژه به خصوص مراسم آیینی و ملی
  • شرکت در مراسم ها و سنت های بومی  محلی
  • بازدید از کارگاههای سفالگری
  • بازدید از کارگاههای معرق کاری
  • بازدید از کارگاههای کاشیکارسازی
  • بازدید از کارگاههای قالیبافی
  • بازدید از کارگاههای نمدمالی
  • بازدید از کارگاههای خوشنویسی
  • بازدید از کارگاههای مینیاتور و غیره
  • بازدید از کارگاههای حناسابی (مازاری های یزد)
  • گردشگری بخش های تاریخی شهرها و روستاهها
  • گردشگری آبی، ساحلی و دریایی Aquatic Tourism
  • غواصی
  • صیدو شکار ماهی
  • شنا
  • اسکی روی آب
  • گردشگری  روستایی ( مزرعه ای ) Rural Tourism  / Farm Tourism

در گردشگری روستایی منابع فرهنگی، طبیعی و تاریخی نواحی روستایی به عنوان کالای فرهنگی گردشگری قابل عرضه اند. شامل گردشگری روستایی، بازدید از طبیعت، اقامت در خانه های روستایی، سوارکاری، کوه پیمایی و دیگر فعالیت هایی که بواسطه جغرافیای هر روستا قابل انجام است. ایران دارای روستاهای بکر و سنتی است که برخی از آنها با معماری خاصی که دارند می توانند شهرت جهانی کسب کنند نظیر ماسوله در گیلان، ابیانه در کاشان ، زیارت در گرگان و...

  •  گردشگری قومی، عشایری و قبیله ای Ethnic, Tourism Domestic

این نوع گردشگری به منظور مشاهده سبک زندگی افراد بومی و اقوام انجام می شود. هدف گردشگری قومی شناخت اقوام مختلف و شرکت در تجربه های آنها است. تماشای مراسم سنتی، جشن ها، آئین ها از جمله جذابیت های این نوع گردشگری است و برخی نیزجهت درک بهتری از موقعیت خود و یا دنیای معاصر به این گونه سفرها روی می آورند. در ایران به دلیل وجود اقوام مختلف لُر، کُرد، تُرک، بلوچ، عرب، ترکمن و خصوصیاتی که هر کدام از آنها دارند واجد جذابیت های فراوانی برای هر ناظر و گردشگر بیرونی است. بسیاری از گردشگران علاقه دارند تا از نزدیک به تماشای زندگی سنتی و قومی بپردازند.

  • گردشگری مذهبی و زیارتی Religious Tourism

دراین نوع گردشگری افرادی را شامل می شود که به منظور دیدار از اماکن مقدس یاانجام دادن امور مذهبی مسافرت می کنند. میلیون ها مسلمان به عربستان سفر می کنند، مسیحیان به واتیکان یا کلیساهای مقدس، بودائیان به بنارس و برهمائیان به لهاسا سفر می کنند و... شاید بتوان گفت در ایران این نوع گردشگری بیشترین تعداد را به خود اختصاص داده است. سالانه ۱۵ میلیون نفر از ایرانیان تنها به شهر مشهد سفر می کنند. در تقسیم بندی موارد ذیل قرار می گیرد.

  •  بازدید از مساجد و امامزاده های تاریخی
  • کلیساها
  • کنیسه ها
  • گردشگری آثار جنگ و مناطق جنگی

در گردشگری آثار جنگ، ایرانیان از میادین جنگ ، گورستان های جمعی، اماکن و اسارتگاه ها و آثار بازمانده از جنگ بازدید می کنند که به دلیل هشت سال جنگ ایران و عراق ۱۹۸۸-۱۹۸۰ بیشتر در مناطق غرب ایران آثار مخرب خود را بر جای گذاشت.

  • گردشگری زیارت اهل قبور و قبرستان های تاریخی

در ایران انواعی از گردشگری رواج دارد که در دیگر کشورهاچندان رایج نیست مثل گردشگری اهل قبور که به منظور بازدید از قبورخویشاوندان وکشته شدگان جنگ صورت می گیرد.

  • گردشگری ماجراجویانه

«در هر جامعه کسانی هستند که به انجام دادن کارهای متهورانه و مخاطره آمیز علاقه وافر دارند. برخی از این افراد با اقدام به مسافرت های ماجراجویانه به این نیاز درونی خود پاسخ می دهند. چنین گردشگرانی می خواهند از راه های جدید یا غیر عادی، مهارت ها و توانایی های جسمی خود را در مواجهه با سختی ها و دشواری ها بیازمایند. لذا نوعی از گردشگری برای آنان لذت بخش و جذاب است که توأم با هیجان بیشتر باشد. ایران به دلیل برخورداری از تقریباً همه انواع شرایط اقلیمی و طبیعی از توانایی های مناسبی در این زمینه برخوردار است. نمونه هایی از این گردشگری عبارتست از

  • کوهستان های سر به فلک کشیده
  • رودخانه های خروشان (رفتینگ)
  • جنگل های انبوه در شمال کشور
  • غارها
  • آبشارها
  • پانجو
  • صخره نوردی
  • سنگ نوردی
  • یخ نوردی
  • دره نوردی
  • پیاده سفر کردن از راه های ناهموار
  • گردشگری  تندرستی (گردشگری  سلامت) Health Tourism   

گروهی از مسافران برای استفاده از خدمات پزشکی به مکان هایی که تسهیلات درمانی مورد نظرشان وجود داشته باشد، سفر می کنند، بنابراین چنین سفری شامل فعالیت های گوناگونی می شود که با هدف تأمین بهداشت و سلامت فرد یا گردشگر انجام می شود مانند مراقبت بهداشتی و گذراندن دوره نقاهت و بازپروری. گردشگری سلامت (Health tourism) یک مفهوم جدید است. در ایران مکان های زیادی وجود دارد که گردشگران جهت به دست آوردن آرامش، درمان نارسایی های پوستی به آنجا مراجعه می کنند نظیر؛

  • سفر به کوهستان ها
  • لجن درمانی
  • گردشگری  آبهای معدنی و چشمه ها نظیر سرعین، لاریجان
  • دهکده های سلامت
  • مناطق آفتاب گیر تحت نظارت و مداخله پزشک
  •  گردشگری بیابانی، کویرگردی و مناطق خشک Desert Tourism

سفربه اعماق بیابان و سرزمینهای ناشناخته و مبارزه با گرمای طاقت فرسا و کم آبی در کویر. گردشگری بیابانی برای آن دسته از گردشگران که علاقه به سفر به نواحی خشک و گرمسیر را دارند و یا رویای سفر بر کوهان شتر را در سر می پرورانند و یا قصد تحقیق در مورد خاک، موجودات زنده و آب و هوای نواحی بیابانی را دارند اهمیت دارد. ایران با دارا بودن ۲ صحرای بزرگ لوت و دشت کویر از این لحاظ نیز برای گردشگری جاذب است. در این گردش موارد زیر قابل استفاده می باشد.

  • ریگ زارها
  • دریاچه های نمک
  • دق ها
  • کلوت ها
  • گردشگری  کشاورزی
  • گردش درپارکهای ملی
  • اثر طبیعی ملی
  • پناهگاه حیات وحش
  • منطقه حفاظت شده
  • گردشگری  آثار باستانی
  • گردشگری  نیاشناسی(  گردشگری و سفر به منظور شناخت شجره نامه و پیشینه نیاکان )
  • گردشگری  باغبانی (سفر به منظور بازدید از باغ ها و باغچه های زیبای)
  • گردشگری  طبیعت  ( اکوتوریسم) Tourism ( ecotourism) Natural

گردشگری  طبیعت که به عنوان اکوتوریسم نامیده می شود پدیده نسبتا تازه ای است که فقط بخشی از کل صنعت گردشگری  را نشان می دهد . اکوتوریسم به آن دسته از گردشگری  اطلاق می شود که مبنی بر هدف مسافرت هدفمند به مناطق نسبتا طبیعی برای مطالعه ، لذت جویی و استفاده معنوی از مناظر گیاهان و جانوران و هر نوع جنبه فرهنگی معاصر یا گذشته موجود در این مناطق باشد .

  •  ژئوتوریسم

در واقع ژئوتوریسم پیوند بین زمین شناسی و گردشگری است(مانند ژئوپارک قشم). در این نوع گردشکری موارد زیر قرار می گیرد.

  • کوه پیمایی
  • غار نوردی
  • بازدید از آبشار
  • دریاچه
  • چشمه های آبگرم
  • گل فشان ها
  • گنبدهای نمکی
  • گردشگری شهری  City Tourism / Urban Tourism 

نواحی شهری به علت آنکه جاذبه های تاریخی و فرهنگی بسیار دارند غالباً مقاصد گردشگری مهمی محسوب می شوند. شهرها معمولاً جاذبه های متنوع و بزرگی شامل موزه ها، بناهای یادبود، سالن های تئاتر، استادیوم های ورزشی، پارک ها، شهربازی، مراکز خرید، مناطقی با معماری تاریخی ومکان هایی مربوط به حوادث مهم یا افراد مهشورد را دارا هستند که خود گردشگران بسیاری را جذب می کند.

  • گردشگری نجومی
  • طبیعت گردی با دوچرخه
  • پرنده نگری
  • رفتینگ (قایق رانی در آبهای خروشان)
  • بازدید از حیات وحش
  • جنگل ها و پارکهای جنگلی
  • شکم گردی (استفاده از خوراک و غذاها بومی  محلی)
  • بازارگردی و خرید سوغات
  • گردشگری به منظور عکاسی از مکان و موضوعی خاص

HTTPS://INSTAGRAM.COM/NOURI_ALIREZA